Rechtspraak - Het recht op ouderschapsverlof vermindert niet bij ziekte of zwangerschapsverlof

Een contractueel voltijdse werkneemster bij een OCMW werkt sinds september 2020 halftijds om medische redenen (progressieve werkhervatting).

Ze wil 1/10e ouderschapsverlof nemen en informeert zich bij de RVA over wat er kan in haar situatie.

Op 20 januari 2021 ontvangt ze een e-mail met een positief antwoord van de RVA: ze kan het ouderschapsverlof 1/10e opnemen omdat haar overeenkomst een voltijdse betrekking is.

De werkneemster brengt de werkgever op de hoogte, die de aanvraag goedkeurt. Ze dient een aanvraag in bij de RVA voor een ouderschapsverlof met uitkeringen in de vorm van een schorsing van 1/10e van de prestaties van 1 april 2021 tot 30 september 2023.

De voltijdse arbeidsregeling in de organisatie is 37,5u per week. Tijdens het ouderschapsverlof zou de werkneemster nog 15u per week werken.

De RVA informeert de werkgever telefonisch dat het 1/10e ouderschapsverlof niet kan worden toegekend omdat een werknemer voltijds moet werken om dit te kunnen opnemen. Deze informatie stemt niet overeen met het antwoord dat de werkneemster eerder via e-mail ontving van de RVA.

De werkgever vraagt aan de RVA een schriftelijke bevestiging van haar definitieve beslissing. De RVA antwoordt: om van het ouderschapsverlof te kunnen genieten moet de werkneemster een einde maken aan haar halftijdse betrekking om medische redenen. Ze moet “in het kader van 1/10e ouderschapsverlof gewoonlijk voltijds tewerkgesteld zijn en effectief 9/10e (dus 33,75u per week) van die voltijdse betrekking presteren tijdens de volledige duur van het ouderschapsverlof”.

Op 3 april 2021 volgt de definitieve beslissing van de RVA. Het recht op ouderschapsverlof wordt geweigerd op grond van art. 2, § 1, van het koninklijk besluit van 29 oktober 1997, met als motivering dat de werknemer niet voltijds tewerkgesteld is.

De werkneemster gaat op 8 juli 2021 tegen deze beslissing in beroep bij de Franstalige arbeidsrechtbank van Brussel.

In haar vonnis van 19 april 2022 is de arbeidsrechtbank het eens met de vraag om de beslissing van de RVA nietig te verklaren. De rechtbank oordeelt dat de werkneemster het ouderschapsverlof in de vorm van 1/10e van haar prestaties kan opnemen.

De RVA tekent hoger beroep aan.

Het hof komt tot de conclusie dat het recht op ouderschapsverlof niet kan worden verminderd in geval van ziekte of zwangerschapsverlof. De beslissing van de RVA wordt dan ook vernietigd.

Het hof redeneert als volgt:

Het hof onderzoekt het begrip ‘voltijdse tewerkstelling’ (voorwaarde voor de toekenning van de vermindering met 1/10e van de prestaties in het kader van ouderschapsverlof). Is dit het normale uurrooster dat in de arbeidsovereenkomst wordt vermeld of gaat het om het aantal effectief gepresteerde uren op het ogenblik van de aanvraag?

Art. 2, § 1 van het KB van 29 oktober 1997 brengt hierin geen verduidelijking, maar het hof vindt die wel terug in de arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978. Uit art. 31/1 daarvan volgt dat in geval van een halftijdse betrekking om medische redenen de overeenkomst wordt voortgezet maar tijdelijk wordt aangepast of gewijzigd. De voltijdse tewerkstelling op zich wijzigt dus niet ondanks de verminderde prestaties.

Het hof benadrukt nog dat ouderschapsverlof en verminderde prestaties in het kader van progressieve tewerkstelling een andere finaliteit hebben. Ouderschapsverlof laat werknemers toe om voor hun kind te zorgen. Verminderde prestaties om medische redenen hebben als doel dat werknemers zich opnieuw kunnen aanpassen aan een normaal arbeidsritme.

Het hof haalt nog andere argumenten aan:

• de Europese richtlijn van 8 maart 2010 voorziet in een individueel recht op ouderschapsverlof wegens de geboorte of de adoptie van een kind;

• de arbeidsrechtbank van Luik oordeelt in een vonnis van 27 maart 2017 dat het recht op ouderschapsverlof niet in het gedrang mag komen door nationale bepalingen wanneer de werknemer met ziekteverlof het recht op ouderschapsverlof niet zou kunnen uitoefenen;

• de situatie van cumulatie tussen deze twee vormen van verlof werd op Europees niveau al onderzocht. Zo ook in geval van zwangerschapsverlof (arrest Hof van Justitie van 14 april 2005): zwangerschapsverlof kan geen einde maken of de plaats innnemen van ouderschapsverlof door aan de werkneemster geen enkele mogelijkheid te laten om het gedeelte van het verlof dat zij niet heeft kunnen genieten, uit te stellen ;

• een eerder arrest van het Hof van Justitie van 20 september 2007 dat het recht erkende voor een werkneemster om haar ouderschapsverlof op te schorten om haar zwangerschapsverlof op te nemen, waarvoor de bepaalde vergoeding hoger was.

De analyse van het hof wijst uit dat de toekenningsvoorwaarde van een voltijdse tewerkstelling van de werknemer zoals vermeld in art. 2 §1 van het KB van 29 oktober 1997 het bestaan van een voltijdse arbeidsovereenkomst betreft en dat een vermindering van prestaties daarbij niet in aanmerking moeten worden genomen.

Verminderen de prestaties om medische redenen (progressieve werkhervatting)? Dan wordt de contractueel overeengekomen voltijdse arbeidsregeling wel tijdelijk aangepast, maar blijft de voltijdse arbeidsovereenkomst op zich bestaan.

In die situatie kan het ouderschapsverlof in de vorm van 1/10e vermindering van de prestaties dan ook worden toegekend.

• Arbh. Brussel, 30 augustus 2024, AR 2022/AB/422