FAQ: Feestdagen

maandag 26/02/2018

Een werknemer heeft recht op feestdagen: Op hoeveel? Wat als een feestdag in een weekend valt? En wat met deeltijdse werknemers? Op die en andere vragen krijg je hier een antwoord. 

1. Op welke feestdagen heeft een voltijdse werknemer recht?


Iedere voltijdse werknemer heeft recht op tien feestdagen per kalenderjaar. Dat zijn: 

1.1 januari – Nieuwjaar
2. Paasmaandag
3. 1 mei - Feest van de Arbeid
4. Hemelvaartdag
5. Pinkstermaandag
6. 21 juli - Nationale feestdag
7. 15 augustus - Maria Hemelvaart
8. Allerheiligen
9. 11 november - Wapenstilstand
10. 25 december - Kerstmis

Voor deze feestdagen betaal je het normale loon.

Extra feestdagen toekennen in je organisatie kan natuurlijk. Dat bepaal je in het arbeidsreglement. Bepaal ook alle voorwaarden voor de toekenning en opname. Dat kan door uitdrukkelijk te verwijzen naar de wettelijke regeling over feestdagen, maar je kunt ook een andere regeling bepalen.

Sociare-leden vinden een voorbeeldclausule in het model arbeidsreglement. Sociare-lid? Contacteer ons voor gratis begeleiding bij de opmaak of wijziging van het arbeidsreglement van je organisatie. Of ben je lid en heb je bijkomende vragen? Mail ons gerust. 

2. Wanneer heeft een voltijdse werknemer recht op een vervangingsdag voor een feestdag?

Wanneer een wettelijke feestdag met een zondag of een gewone inactiviteitsdag samenvalt, moet je hem door een gewone activiteitsdag vervangen. De vervanging moet gebeuren binnen hetzelfde kalenderjaar, zo niet is het recht op tien feestdagen per jaar niet gegarandeerd.

De vervangende feestdag krijgt wettelijk het karakter van een betaalde feestdag. Wie op een vervangende feestdag in dienst is, heeft er dus recht op. Of de werknemer al of niet in dienst was of zal zijn op de datum van de vervangen feestdag is totaal irrelevant. Bij volledige tewerkstelling in de loop van het jaar maar bij verschillende werkgevers is het daarom mogelijk dat een werknemer minder dan tien betaalde feestdagen heeft en een andere meer dan tien.

3. Hoe bepaal je de vervangingsdag voor een feestdag en hoe maak je die bekend? 

Je moet als werkgever die feestdagen vervangen door een andere dag in hetzelfde jaar. Dat kun je op verschillende manieren regelen: 

  • Vrij opnemen: bepaalt je arbeidsreglement of een akkoord met de werknemers dat de werknemers de vervangingsdagen vrij mogen nemen, dan moet je niets doen. 
  • Eerstvolgende maandag: is er geen vrije keuze en vind je het goed dat de vervangende feestdag verschuift naar de eerstvolgende maandag, dan moet je ook niets doen.  
  • Collectieve planning: mogelijk is er een betere bestemming voor die feestdagen in het weekend: bv. een brugdag op vrijdag 2 november 2018. Dan moet je die vervangingsdag collectief vastleggen. In dat geval dien je vóór 15 december 2017 een akkoord sluiten met de werknemers over de vervangingsdag. Is er een ondernemingsraad in uw organisatie, dan kan die erover beslissen. Zoniet, dan kan je een akkoord sluiten met de vakbondsafvaardiging. Bij gebreke van (akkoord met de) vakbondsafvaardiging kan je met de werknemers een akkoord sluiten over de vervangende feestdagen. Als dat laatste ook niet lukt, dan kan het met elke werknemer individueel.  Je voegt het bericht met het akkoord over de overeengekomen vervangingsdag toe als bijlage bij het arbeidsreglement. Daarvoor moet je de wijzigingsprocedure arbeidsreglement niet volgen, maar in principe moet je wel binnen 8 dagen een afschrift bezorgen aan de arbeidsinspectie. Je hangt het bericht ook vóór 15 december 2017 uit.

De vervangende feestdag krijgt wettelijk het karakter van een betaalde feestdag. Wie op een vervangende feestdag in dienst is, heeft er recht op. Of de werknemer al of niet in dienst was of zal zijn op de datum van de vervangen feestdag is totaal irrelevant. 

Een model voor vastlegging vervangingsdag vinden leden hier

4. Hoe maakt u de vervangingsdagen voor feestdagen bekend?

De data van de wettelijke feestdagen moet u in het arbeidsreglement vermelden. U bent als werkgever verplicht elk jaar vóór 15 december in de lokalen van de organisatie een ondertekend en gedagtekend bericht aan te plakken met de collectief vastgelegde vervangingsdagen van de feestdagen en de toepassingsregels van de inhaalrust. Een kopie van dat bericht hecht u aan het arbeidsreglement. Dat kan zonder toepassing van de wijzigingsprocedure, maar in principe moet u wel binnen acht dagen een afschrift bezorgen aan de arbeidsinspecteur.

5. Wanneer hebben deeltijdse werknemers recht op feestdagen en vervangingsdagen feestdagen?


Een deeltijdse werknemer met een vast uurrooster heeft enkel recht op de feest- en vervangingsdagen die samenvallen met een dag waarop hij volgens zijn uurrooster werkt. Bovendien heeft hij maar recht op loon voor het aantal uren dat hij normaal op die dag moest werken. 

Een deeltijdse werknemer bijvoorbeeld die op dinsdag, woensdag en vrijdag werkt, heeft geen recht op een feestdag die op een maandag valt. Werkt hij op dinsdag drie uur, dan heeft hij voor een feestdag die op die dag valt, recht op loon voor drie uur.
De deeltijdse werknemer die vijf dagen per week werkt, heeft recht op alle 10 feestdagen per jaar.

Voor deeltijdse werknemers met een variabel uurrooster geldt dat zij in principe dezelfde regeling. Maar de wetgeving stelt dat zij recht hebben op een loon voor alle wettelijke feestdagen en vervangingsdagen die buiten het bekendgemaakte werkrooster vallen. Het loon dat zij ervoor krijgen, is gelijk aan een gemiddeld dagloon: het loon dat ze verdienden in de loop van de vier weken die aan de feest- of vervangingsdag voorafgaan, gedeeld door het aantal werkdagen in de organisatie in die periode, normaal twintig.
Je moet geen onderscheid maken tussen vaste en variabele roosters, het feestdagenloon komt erbovenop als  de feestdag niet mee ingepland wordt.

Concrete vraag hieromtrent? Mail als Sociare-lid naar info@sociare.be.  

6. Kan een werknemer werken op een feestdag en zo ja, heeft hij dan recht op compensatie van de feestdag? 

Werken op een feestda  v kan in principe niet, uitzonderingen hierop zijn: 

- werknemers met een leidende functie of een vertrouwenspost.
- werknemers die werken in kader van de sectorale flexibiliteit, met name voor volgende activiteiten: 

  • activiteiten in cultuurcentra
  • activiteiten van radio- en televisieverenigingen
  • audiovisuele productie in de sector volksontwikkeling
  • organisatie van en prestaties in verband met kampioenschappen, tornooien, sportdagen en sportpromotiedagen
  • organisatie van spektakels en evenementen en de regie ervan
  • organisatie van en prestaties in verband met stages en kampen, al dan niet residentieel, voor kinderen, jongeren en volwassenen en in jeugdhuizen
  • organisatie van en prestaties in verband met begeleiding, animatie en vorming van kinderen, jongeren en volwassenen, vergaderingen, festivals, tentoonstellingen, publieke manifestaties, inzamelacties, campagnes, colloquia, seminaries, al dan niet residentieel
  • animatie, onthaal en omkadering in de deelsector van het niet-commerciële toerisme en in overnachtingcentra voor jongeren,in de musea en de ermee verbonden educatieve diensten, in de museale instellingen en de ermee verbonden educatieve diensten
  • taken i.v.m. de mobiele uitlening en informatica van mediatheken, bibliotheken en ludotheken
  • onthaal, bewaking, omkadering, onderhoud en reiniging en controle van de veiligheid in de sportinstellingen en sportcentra

Een werknemer die werkt op een feestdag heeft recht op betaalde inhaalrust binnen 6 weken na de feestdag.  Bovendien heeft hij per gewerkt uur recht op een compensatie van twintig procent. Dat kan ofwel in de vorm van een financiële toeslag, ofwel door het geven van inhaalrust.

Voor meer info over de sectorale flexibiliteit verwijzen we naar de syllabus op onze website.

7.  Heeft een werknemer die arbeidsongeschikt is wegens ziekte of ongeval, recht op een feestdag?

Een werknemer heeft recht op de feestdagen die in de dertig (kalender)dagen na het begin van de arbeidsongeschiktheid vallen. Bij een onderbreking van de schorsing, bv.: een werknemer hervat het werk maar hervalt na enkele dagen, start deze periode van dertig dagen opnieuw vanaf de laatste schorsingsperiode.Je betaalt het loon voor die dagen. 

8. Heeft een werknemer recht op een feestdag die in een vakantieperiode valt?

Een werknemer heeft recht op de feestdagen die in een periode van wettelijke of extrawettelijke betaalde vakantie vallen.  Op een feestdag moet een werknemer dus geen vakantiedag inplannen. Je betaalt hem het feestdagloon voor die dag. 

9. Heeft een werknemer recht op betaling van feestdagen na uitdiensttreding?

Als een werknemer  langer dan één maand in dienst was, moet je het loon betalen voor alle feestdagen of vervangingsdagen in de dertig kalenderdagen na het einde van de arbeidsovereenkomst. Als de werknemer tussen vijftien kalenderdagen en één maand in dienst was, heeft hij recht op maximum één feestdag die binnen veertien kalenderdagen na beëindiging valt. Bedroeg de tewerkstelling minder dan vijftien kalenderdagen, dan is er geen recht op nabetaling van feestdagen.

Maar deze regeling geldt niet als de werknemer zelf de arbeidsovereenkomst beëindigt, tenzij hij beëindigde om een dringende reden. Ook als je ontslaat om een dringende reden, heeft de werknemer geen recht op nabetaling van feestdagen.

Bovendien is er geen recht op nabetaling van feestdagen als hij ondertussen bij een nieuwe werkgever aan de slag is.

Concrete vragen over feestdagen? Mail als Sociare-lid naar info@sociare.be.